سه شنبه 13 اسفند 1398
ریشه صنعت مشاوره مدیریت در کجاست؟

ریشه صنعت مشاوره مدیریت در کجاست؟

به مرور با پیشرفت تکنولوژی و کاهش هزینه‌های عملیاتی و تولیدی سازمان‌ها با روش تولید انبوه و صرفه‌جویی در مقیاس مشاغل حرفه‌ای ظهور کرده‌اند. دیگر تنها چیزی که برای مدیران مهم بود عملیات تولید نبود بلکه علاوه بر آن فرایندهای هماهنگ کردن بخش‌های مختلف سازمان نیز اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد. به این منظور سازمان‌ها از شرکت‌های مشاوره مدیریت در جهت طراحی ساختار سازمانی، تدوین برنامه‌های استراتژیک و تدوین راهبردهای بازاریابی برای کاهش هزینه‌های تراکنش کمک گرفتند. با وجود این هزینه‌های تراکنش بروکراتیک و بازاری، تقاضای سازمان‌ها نسبت به خدمات مشاوره مدیریت روز به روز افزایش یافته است.

مشتریان و شرکت‌ها به طور یکسان اغلب می‌پرسند که چرا صنعت مشاوره مدیریت در طی بیست سال گذشته تا این حد رشد کرده است. دانشجویان فارغ‌التحصیل نیز به همین ترتیب سؤال می‌کنند که آیا این رشد می‌تواند پایدار باشد و آیا فرصت‌های شغلی در صنعت همچنان عالی خواهند بود. افراد بدبین نسبت به صنعت مشاوره مدیریت بر این باورند که مشاوران مدیریت در عمل هیچ ارزش افزوده‌ای برای مشتریان خود ایجاد نمی‌کند. در حالی که طرفداران این صنعت معتقدند که شرکت‌ها اغلب در اقتصادهای آزاد، پر رقابت و با آزادی عمل در حال فعالیت هستند و اگر مشاوران مدیریت برای آن‌ها ارزش افزوده ایجاد نکنند آن‌ها هرگز از خدمات مشاوره مدیریت استفاده نمی‌کنند.

چرا مشاوران مدیریت وجود دارند؟

پیتر دراکر استدلال می‌کند که مشاوره مدیریت پدیده خارق‌العاده و واقعا بی‌نظیری است. او ادعا می‌کند که دو دلیل برای موجودیت صنعت مشاوره مدیریت وجود دارد. ابتدا، مشاوره مدیریت نه یک علم است و نه یک هنر، بلکه عملی است که از طریق قرار گرفتن در معرض تجربه با شرکت‌های مختلف در طیف گسترده‌ای از صنایع، آموخته می‌شود. با این حال یک مدیر عامل معمولی توانایی قرارگیری در معرض تجربیات و تعاملات با شرکت‌ها و صنایع مختلف را ندارد. مدیران معمولا با سازمان خودشان کار می‌کنند یا با تعداد بسیار کمی از شرکت‌های دیگر در تعامل هستند.

دوم اینکه دراکر اظهار داشت که مدیران مشتاقانه از بینش‌های شخصی خود در حل مشکلات مدیریت استفاده می‌کنند. تجربیات Gattiker و Larwood تایید می‌کند که مشتریان برای دریافت انگیزه، تخصص، بی‌طرفی و عینیت به مشاوران مدیریت خارجی مراجعه می‌کنند.

هر دو دلیلی که درباره مشاوران مدیریت توضیح داده شد، قانع‌کننده هستند و تنها نیاز به یک تئوری محکم برای تحکیم و اثبات آن‌ها است. نظریه هزینه تراکنش (Transaction Cost) توضیح دقیق و مداوم برای وجود مشاوره مدیریت ارائه می‌دهد. این نظریه و لفظ «هزینه‌های تراکنش» نشان‌دهنده تمامی هزینه‌هایی است که یک سازمان در جهت هماهنگی بخش‌های مختلف خود به منظور کاهش هزینه‌های عملیاتی انجام می‌دهد. برای درک رشد صنعت مشاوره مدیریت در چارچوب هزینه تراکنش اقتصادی باید به دو سوال اساسی پاسخ داده شود:

چرا برای خدمات مختلفی که انواع شرکت‌های مشاوره مدیریت ارائه می‌دهند، تقاضای روز افزونی وجود دارد؟ چرا این تقاضا به بهترین وجه توسط مشاورانی پاسخ داده می‌شود که کارمندان مستقیم سازمان‌ها نیستند و متعلق به خارج از سازمان‌اند؟

تقاضا برای خدمات مشاوره مدیریت

Gremer و Metzger توضیح می‌دهند كه مشاوران مدیریت چه كاری انجام می‌دهند: آن‌ها با ارائه مشاوره عینی و مستقل به حل مشكلات مدیریتی كمك می‌كنند. چرا چنین تقاضای خارق العاده‌ای برای این نوع از خدمات، امروز در مقایسه با پنجاه سال پیش وجود دارد؟

پاسخ به این سوالات توسط Wallis و  Northارائه شده است؛ آن‌ها تغییرات اقتصادی در ایالات متحده را بین سال های ۱۸۷۷ و ۱۹۷۰ با تقسیم تولید ناخالص ملی به هزینه‌های تولید و اجزای هزینه تراکنش، مورد مطالعه قرار داده‌اند. آن‌ها همچنین هزینه‌های تراکنش را به دو زیر مجموعه هزینه تراکنش‌های بازار (مانند هزینه خرید و فروش در بازار) و هزینه تراکنش‌های بروکراتیک (مانند هزینه‌های هماهنگی فعالیت‌ها در سازمان‌ها) تقسیم می‌کند.

North با این وجود موفق شد، نشان دهد که هزینه‌های تراکنش‌ها به یک بخش به طور فزاینده مهمی در اقتصاد ایالات متحده تبدیل شده‌اند. آن‌ها تخمین می‌زنند که هزینه‌های تراکنش بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۰، از ۸ درصد تا ۴۵ درصد افزایش یافته‌اند که بخش بزرگی از آن مربوط به تراکنش‌های بروکراتیک داخلی است. با این حال از آن تاریخ به بعد باز هم شاهد افزایش هزینه‌های تراکنش هستیم.

برای درک این روند، نحوه عملکرد سازکار زیر را در نظر بگیرید. از آنجا که شرکت‌ها در تلاش هستند با صرفه‌جویی در مقیاس و تولید انبوه، هزینه‌های تولید را کاهش دهند، باید تخصص پیدا کنند که باعث نیاز به هماهنگی داخلی می‌شود. اگر هزینه‌های تراکنش وجود نداشت، بزرگ‌ترین شرکت در هر بازار، سودآورترین شرکت می‌شد زیرا نیازی به صرف هزینه و تلاش برای هماهنگی بین عملکرد‌ها وجود نداشت. اما به دلیل هزینه‌های تراکنش‌ها این اتفاق نمی‌افتد. در عوض شرکت‌های بزرگ برای تحقق صرفه‌جویی در مقیاس باید منابع قابل توجهی را برای هماهنگی به کار گیرند. در حالت تعادل، این مورد جبران می‌شود و کل بهره‌وری سال به سال افزایش می‌یابد زیرا کاهش در هزینه‌های تولید بیشتر از هزینه‌های تراکنش‌های بروکراتیکِ اضافی است.

بنابراین با کاهش هزینه‌های تولید، مشاغل سنتی که به صورت یدی انجام می‌شدند، ناپدید می‌شوند در حالی که تعداد مشاغل حرفه‌ای که در جهت هماهنگی امور هستند افزایش می‌یابند. علاوه بر این، تلاش‌های بیشتری برای ایجاد ساز و کارهای مناسب در بستر قراردادها در داخل و بین شرکت‌ها انجام شده است؛ برای مثال شاهد افزایش استفاده از شکل‌های مختلف و همکاری میان شرکت‌های مختلف از طریق اتحادیه شدن و مشارکت هستیم.

ماهیت تقاضا در صنعت مشاوره مدیریت

از چارچوب هزینه‌های تراکنش می‌توان برای استنباط بهتر و بیشتر ماهیت تقاضا برای خدمات مشاوره مدیریت استفاده کرد.

اول، هزینه‌های تراکنش‌های بروکراتیک عمدتا ناشی از هزینه‌های اداری، هزینه‌های تخصیص اشتباه منابع و تاثیر منفی عدم انگیزش، در سازمان‌های بزرگ است. برای مثال، تکنیک‌های مدیریتی که با هدف کاهش این هزینه‌ها انجام می‌گیرند می‌توانند در زمینه‌های طراحی ساختار سازمانی، تدوین برنامه‌های استراتژیک و رهبری قرار گیرند. طراحی ساختار سازمانی بر هزینه‌های اداری و سطح انگیزه به میزان قابل توجهی تاثیر می‌گذارد. برای مثال طراحی ساختار سازمانی چند بعدی تاثیر بسیار بهتری بر اعضای و بهره‌وری سازمان نسبت به ساختار سازمانی وظیفه‌ای می‌گذارد. همچنین تدوین برنامه راهبردی، با تخصیص منابع کمیاب به قسمت‌هایی که شرکت در آن‌ها دارای مزیت رقابتی است، از هدر رفتن منابع جلوگیری می‌کند. این‌ها دقیقا انواع مشکلاتی هستند که توسط مشاوران مدیریت و شرکت‌های مشاوره مدیریت حل می‌شوند.

دوم، هزینه‌های معاملاتی در بازار می‌تواند ناشی از تعیین قیمت، مذاکره در مورد قرارداد و ریسک عدم عمل به قرارداد در طولانی مدت بر اثر وقایع غیرقابل پیش‌بینی، باشد. برای کاهش این هزینه‌ها مدیران در درجه اول به اطلاعات نیاز دارند. تقاضا برای بازار و اطلاعات رقابتی و ترکیب هوشمندانه این اطلاعات در طی سی سال گذشته به طرز چشمگیری افزایش یافته است. خدماتی مانند تدوین راهبردهای بازاریابی و اجرای استراتژی‌های بازاریابی در این موارد توسط مشاوران مدیریت ارائه می‌شود.

در مجموع، افزایش تقاضا برای خدمات مشاوره مدیریت با تغییر اساسی در اقتصاد توضیح داده می‌شود. در محیط پیچیده کسب‌وکارهای امروز به منظور بقا و ادامه عملکرد نیاز به هزینه‌های تراکنش زیادی وجود دارد. این به نوبه خود باعث افزایش تقاضا برای تحلیلگران و مشاوران حرفه‌ای موجود در شرکت‌های مشاوره مدیریت می‌شود.

دلایل استفاده از مشاوران مدیریت خارجی

چرا تقاضا برای مشاوران مدیریت به صورت عمده توسط متخصصان خارج از سازمان برآورده می‌شود، در حالی که مدیران شرکت‌ها می‌توانند خودشان برخی از کارها را انجام دهند. با این حال آن‌ها به درخواست کمک از مشاوران خارجی رو آورده‌اند و باعث رشد ۲۰ درصدی سالانه از سال ،۱۹۸۰ در صنعت مشاوره مدیریت شده‌اند. لازم به ذکر است که همیشه این گونه نبوده است و روزگاری خود مدیران سازمان‌ها کارهای مربوط به مشاوره مدیریت را انجام می‌داده‌اند. Chandler توضیح می‌دهد که چگونه مدیران شرکت du Pont بین سال‌های ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۱ به سختی در جهت سازماندهی شرکت خود تلاش کردند. آن‌ها حتی کمیته‌های موقت ایجاد کردند و در عین حال به طور مستقیم بر روی اسناد و پیشنهادات به صورت انفرادی کار کردند و از هیچ مشاور مدیریتی در این زمینه کمک نگرفتند. به طور مشابه هنگامی که جنرال موتورز در سال ۱۹۲۰ با یک بحران بزرگ روبرو شد، برای تشخیص و حل مسئله به یکی از مدیران ارشد خود مراجعه کرد.

با گذشت زمان این رویکرد که مدیران تلاش می‌کردند تا فرایندها و کارهای سازمان را تنها در داخل سازمان انجام دهند، کاهش یافته است. به طور معمول زمانی که یک مدیر ارشد با یک مشکل خاصی در سازمان روبه‌رو می‌شود، با آن آشنا نیست و نمی‌داند که از کدام تکنیک حل مسئله برای حل آن استفاده کند. امروزه مدیران عامل منطقی به نظر می‌رسند و می‌دانند که ظرفیت یادگیری هر چیزی را ندارند، در این صورت آن‌ها همواره به این موضوع فکر می‌کنند که برای مشکلات مدیریتی خود از متخصصان داخلی استفاده کنند یا خارجی. باتوجه به نظریه هزینه‌های تراکنش، این انتخاب به درجه خاص بودن و استراتژیک بودن دارایی‌ها و عملیات، نوسانات تقاضا، عدم قطعیت فناوری و دفعات معامله بستگی دارد. اگر این عوامل ناچیز باشند دریافت خدمات مشاوره مدیریت از خارج، راه حل بهتری است. برای مثال زمانی که بازار رقابتی وجود دارد، این روش معمولا قدرتمندترین روش کنترل هزینه‌ها را ارائه می‌دهد.

نکته قابل توجهی که در این زمینه وجود دارد این است که در صورت استفاده از متخصصان داخل سازمان در واقع فرصتی به یکی از اعضای سازمان داده می‌شود که به دیگران داده نشده و این ممکن است منجر به تعارضاتی در میان منابع انسانی شود. همچنین ممکن است متخصص داخلی که برای حل مسائل سازمانی انتخاب شده است هدفی متفاوت از برنامه‌های استراتژیک سازمان داشته باشد. در حالی که شرکت‌های مشاوره مدیریت خارجی با در نظر گرفتن تمام برنامه‌های راهبردی و اهداف سازمان‌ها، در راستای آن‌ها، به شرکت‌ها مشاوره می‌دهند.

شرکت مشاوره مدیریت نویان تیم با توجه به تخصص خود در راستای تدوین برنا‌مه‌های استراتژِک و تدوین راهبردهای بازاریابی، مدیریت بازسازی و نوسازی سازمان و شراکت‌های استراتژِک به سازمان‌های مختلف در صنایع مختلف در جهت کاهش هزینه‌های تراکنش و افزایش اثربخشی کمک میکند.

منبع: همیار مشاور نویان

پدیدآورنده: وحید آقابابایی

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی :

:.:نظرات کاربران:.:

کد امنیتی