سه شنبه 8 بهمن 1398
عناصر سازنده رسمی چارچوب طراحی شراکت های استراتژیک

عناصر سازنده رسمی چارچوب طراحی شراکت های استراتژیک

عناصر رسمی یکی از اجزای مهم در چارچوب طراحی شراکت هستند. عناصر رسمی معمولا راه ورود خود را در قراردادها پیدا می‌کنند، اما لازم نیست قراردادها کلیه عناصر ذکر شده را در بر گیرند. شرکای شراکت بایستی بصورت جزء به جزء عناصری که به اندازه کافی برای تضمین موارد مشمول در قرارداد مهم است را بررسی نمایند. نویان‌‌تیم در این مقاله هفت عنصر رسمی در چارچوب طراحی شراکت را معرفی می کند.

عنصر اول : مدل مالی

از آن­جایی که شراکت­‌ها اهداف وسیع و مختلفی دارند، لذا مد‌ل­‌های مالی پس زمینه شراکت‌ها نیز بسیار متنوع است. بسط و توسعه مدل مالی درست برای دست­یابی به موفقیت شراکت بسیار حائز اهمیت است. اگر یکی از شرکا از نتایج مالی رضایت نداشته باشد، آن شراکت عمر طولانی نخواهد داشت.

بر مبنای استراتژی، شراکت باید تمرکز هزینه، درآمد یا سود را در برداشته باشد. تمرکز هزینه زمانی وجود دارد که هدف اصلی شراکت، صرفه­ جویی هزینه از طریق همکاری باشد. مثال مرتبط، شراکت فروشگاه ابتکار آتی است که شرکت­‌های زیادی در این شراکت حضور داشتند تا به صورت مشترک، استاندارد جدید RFID (سامانه بازشناسی با امواج رادیویی) را ارائه دهند. آن‌­ها با یکی کردن نیروها، در هزینه­‌های این استاندارد سهیم شدند.

تمرکز درآمد زمانی وجود دارد که شرکت­‌ها پیرامون محور فروش و اقدامات بازاریابی مشترک همکاری نمایند. آن‌­ها با وارد شدن مشترک و همزمان به بازار، محصولات خود را ترکیب کرده و از نیروی فروش یکدیگر برای افزایش درآمد خود بهره می­‌برند. بسیاری از شراکت­‌های فناوری اطلاعات از این مدل استفاده می­‌کنند.

شراکت‌­های متمرکز بر سود شامل هر دو بُعد هزینه و درآمد هستند. در این موارد، شرکت­‌ها بیشتر بر روی بهبود حاشیه سود متمرکز می­‌شوند. نمونه آن را می‌توان در شراکت ایرفرانس / کی ال ام-دلتا مشاهده کرد.

عنصر دوم : ساختار قانونی

توافقات قانونی پیرامون شراکت‌‌­ها، اَشکال مختلفی دارند. نخست اینکه در بیشتر اوقات قبل از توافق بر روی شراکت، سندسازی­‌های قانونی لازم است. در مرحله گزینش شریک و طراحی شراکت، شرکا اسنادی نظیر توافقات عدم افشا(NDAs) که محرمانه‌اند و نمی‌­توانند برای اشخاص ثالث افشا شوند را تصریح خواهد کرد. همچنین امکان دارد شرکا درخواست کنند تا توافق موقتی را به امضا برسانند و در آن توافق به طور دقیق مشخص سازند که چه چیزی را لازم دارند(LOI : letter of intent) و یا یادداشت تفاهمی(MoU : memorandum of understanding) را امضا کنند.

عنصر سوم : تصمیم­‌گیری

از آنجایی که شراکت‌­ها، توافقات باز با فضای قراردادی هستند، بایستی تصمیمات مهم را در زمان‌­های مختلف در طول عمر شراکت اتخاذ کرد. به این دلیل، فرآیند اتخاذ تصمیم یکی از مهمترین عناصر طراحی شراکت است. یکی از موضوعات مهم در این رابطه، روش­‌های اتخاذ تصمیم است که شرکا به کار خواهند برد. در این رابطه روش­‌های متنوعی وجود دارد، از جمله موارد ذیر:

  • اتفاق آراء
  • هم­‌رأیی (توافق داوطلبانه)
  • رأی دادن به تمامی متغیرها
  • روش یک فرد یک رأی
  • اتخاذ تصمیم مبتنی بر تخصص یا قدرت­ اشخاص
  • تصمیم‌­گیری گروه مرکزی
  • شریک پیشرو

عنصر چهارم : ساختار سازمانی

به طور کلی، شراکت­‌ها شامل کمیته اجرایی، مدیران شراکت، گروه­‌های کاری و تیم‌های پروژه می‌شوند. کمیته­‌های اجرائی را در عمل می‌توان تحت نام­‌هایی از قبیل شورای اجرایی شراکت، گروه نظارتی یا هیئت مدیره شراکت شناخت.

فعالیت­‌های اصلی کمیته اجرائی بررسی، تصویب، اصلاح یا رد استراتژی‌­های پیشنهادی از سوی مدیران شراکت، نظارت بر پیشرفت­ و نتایج، اتخاذ تصمیمات اصلی و کلیدی درخصوص تخصیص منابع و اقدام به عنوان آخرین راه علاج برای حل اختلافات است. این کمیته بالاترین مجمع نظارتی در شراکت محسوب می­‌شود.

معمولاً مدیران شراکت را هر دو طرف شراکت منصوب می­‌کنند. فعالیت‌­ها و وظایف مدیران بسته به نوع شراکت متفاوت است اما عموماً وظایف آن‌ها شامل موارد ذیل است:

  • تضمین هماهنگی خارجی با شریک (شرکا)
  • تضمین هماهنگی داخلی در خود سازمان
  • حفظ رئوس کلی تمامی موضوعات مرتبط در شراکت
  • هشدار دادن در زمانی که اقدامی لازم است.
  • هماهنگی و آماده‌­سازی جلسات کمیته نظارتی

گرو‌‌ه‌­های کاری و تیم‌­های پروژه نشان دهنده سطح عملیاتی شراکت می‌­باشند. آن‌­ها متشکل از نمایندگان طرفین شراکت بوده و پروژه‌­های گوناگون شراکت را اجرا می‌کنند. درباره پروژه‌­ها، محصول یا ارائه خدمات تحقیق می­‌کنند و یا فروش مشترک را به عهده دارند. امکان دارد برخی شراکت‌­ها، گروهی جداگانه برای انجام امور و وظایف عملیاتی ایجاد کنند. به این ترتیب چنین شرکت‌­های­ مدیریتی یا اداره­‌های پشتیبانی از شراکت در شراکت‌­های بزرگ به وجود می­‌آیند که مسائل و موضوعات زیادی برای سازماندهی دارند.

عنصر پنجم : برنامه­‌ریزی و کنترل

در یک شراکت، فرایندهای برنامه‌­ریزی و کنترل به استراتژی آن وابسته است. اکثر شراکت­‌ها به جای طرح‌­های کسب‌وکار و بودجه سالانه یک چرخه برنامه­‌ریزی دارند که به همراه چرخه گزارش‌دهی برای نظارت بر پیشرفت می‌باشد. این چرخه برنامه­‌ریزی، هیچ تفاوتی با چرخه به کار رفته توسط شرکت‌­ها ندارد؛ بجز یک عامل مهم: چرخه برنامه‌­ریزی هر دو شرکت باید با هم متناسب باشد.

محتوا و هم­گامی چرخه برنامه­‌ریزی می­‌تواند مشکلاتی را به بار آورد. ممکن است شرکت‌­ها بخواهند امور متفاوت خود را در فواصل زمانی متفاوت اندازه‌­گیری نمایند. در شراکت سن سئو، چرخه برنامه­‌ریزی سالیانه فیلیپس و سارا لی / دی‌ای تفاوت داشت. یک شرکت، دفاتر خود را درپایان سال می‌بست و شرکت دیگر در پایان سه ماهه اول سال این کار را انجام می داد. این شراکت به منظور تطبیق دادن این تفاوت، دو چرخه برنامه‌­ریزی کسب و کار را اجرا کرد.

برای دریافت خدمات مشاوره مدیریت در زمینه تخصصی شراکت‌های استراتژیک با نویان‌‌تیم تماس بگیرید. ما در این حوزه جزو اولین شرکت‌های مشاوره مدیریت هستیم که خدمات مشاوره شراکت‌های راهبردی به همراه با کیفیت‌ترین خدمات ارائه می‌نماید.

عنصر ششم : شرایط و مقررات بندهای رقابتی

شراکت‌­ها بایستی به مزیت رقابتی شرکا کمک کند. شراکت­‌ها برای مقابله با رقابت مورد استفاده قرار می­‌گیرند، بنابراین لازم است با توجه ویژه به رقابت احتمالی میان شرکا، مفاهیم رقابتی مورد بحث قرار گیرند؛ «آیا شراکت انحصاری خواهد بود یا به شرکا اجازه داده می­‌شود وارد شراکت‌­های مشابه دیگر با سایر سازمان‌­ها نیز شوند؟»

همچنین می‌­توان از توافقنامه‌­هایی استفاده کرد که در مورد نحوه شراکت پس از پایان شراکت، بصورت قاطع توضیح می‌­دهند. آیا شرکت‌­ها بعد از پایان شراکت با همدیگر رقابت خواهند کرد؟ آیا شرکت‌­ها برای یک ماده‌ی غیر رقابتی توافق کرده‌­اند؟

عنصر هفتم : خروج از توافق

شراکت‌­ها موقتی هستند؛ این جمله بیانگر این است که شرکت­‌ها باید درباره اینکه زمانی شراکت به پایان می­‌رسد چه اتفاقی رخ خواهد داد، درست فکرکنند.

شروط انحلال شراکت نیز باید مشتریانی را در نظر بگیرد که شراکت به آنان خدماتی ارائه می­‌دهد. این شروط باید مشخص سازند که در صورت انحلال باید چه اقدامی در رابطه با این مشتریان صورت گیرد. آیا هر دو طرف شراکت به ارائه خدمات ادامه خواهند داد؟ چه کسی یا چه کسانی مالک دارایی‌­ها هستند؟ کدام شرکت به کدام بازار جغرافیایی خدمات­‌رسانی خواهد کرد؟ چه کسی یا چه کسانی هزینه­‌های انحلال را برعهده خواهند گرفت؟

احتمال دارد دلایل و زمان­‌بندی خروج از شراکت‌­ها نیز مشخص شود. آیا شریکی که می‌خواهد از شراکت خارج شود بایستی به سایر شرکا اطلاع دهد؟ اگر چنین است، باید چقدر (چه میزان زودتر) اطلاع دهد؟ آیا تصاحب دلیلی برای خروج است؟ اگر شریکی بخواهد از شراکت خارج شود، آیا می‌تواند بخشی از دارایی‌­هایی را که در آن سهیم است، باز پس بگیرد؟

یا آیا باید جریمه خروج را به سایر شرکا بپردازد؟ همچنین، شرکا ممکن است بر روی دوره رکود توافق کنند. این دوره، حداقلِ زمان اجرای شراکت را مشخص می­‌سازد. شروط واضح خروج نه تنها به کاهش عدم قطعیت درشراکت کمک می­‌کنند، بلکه به صرفه‌­جویی در هزینه­‌های قانونی و قابل توجه شرکا نیز می‌­تواند کمک نماید. درصورت فقدان شروط خروج، وکلا نفع و لذت خواهند برد.

منبع : همیار مشاور نویان؛ برگرفته از کتاب شراکت‌های راهبردی؛ راهنمای اجرایی مشارکت‌های استراتژیک موفق

پدیدآورنده: دکتر رحمن عابدین زاده نیاسر

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی :

:.:نظرات کاربران:.:

کد امنیتی