چهارشنبه 10 مهر 1398
مطالعه موردی شراکت شرکت نفت هلند و کنسرسیوم استورک جی‌ال‌تی

مطالعه موردی شراکت شرکت نفت هلند و کنسرسیوم استورک جی‌ال‌تی

در اکتبر سال ۱۹۳۳، شرکت NVBPM (در حال حاضر رویال داچ شل) به شرکت نفت نیوجرسی (در حال حاضر اکسون موبيل) پیشنهاد بهره‌برداری مترک از مخازن نفتی هلند با سهم شراکت۵۰-۵۰ را ارائه کرد که در سال ۱۹۳۸ پذیرفته شد. با این حال، به دلیل جنگ جهانی دوم، رسمی شدن این توافق با ایجاد شرکت نفت هلند (Nederlandse Aardolie maatschappij) در سال ۱۹۴۷، به تعویق افتاد.

در سال ۱۹۴۸، شرکت نفت هلند میادین گاز طبیعی در شهر کووردن (Coevorden) هلند را کشف کرد. ۱۰ سال بعد، شرکت نفت هلند میدان گاز طبیعی گرونینگن - Groningen - (یکی از بزرگترین میادین ساحلی گاز طبیعی در جهان) را کشف کرد. این کشف در سال ۱۹۶۳، به ایجاد گازگبو (Gasgebouw) منجر شد که هدف آن بهره‌برداری از ذخایر گاز گرونینگن (Groningen)بود.

گازگبو یک شراکت میان شرکت نفت هلند، معادن دولتی هلند (در حال حاضر، انرژی بهیر Energie behiir) و شرکت بازاریابی و حمل‌ونقل گاز موسوم به «گازونی» بود. در این خصوص، بیست و نه مخزن گازی و شش ایستگاه اندازه‌گیری طی دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، در راستای بهره‌برداری از میدان گازی گرونینگن توسعه داده شد.

جرقه شروع شراکت تامین کننده

پس از ۳۰ سال بهره‌برداری از میادین گازی، نوسازی تاسیسات تولیدی جهت اطمینان از انطباق با آخرین استانداردهای زیست محیطی و نیازهای عملیاتی، ضرورت داشت. پروژه بزرگ و پیچیده نوسازی باید همزمان با حفظ تعهدات قراردادی درباره میزان تولید انجام می‌شد. شرکت نفت هلند، توانمندی لازم برای اجرای پروژه نوسازی را نداشت و معتقد بود این نقش مهم را به پیمانکاران (تأمین کنندگان) واگذار کند. لذا شرکت نفت هلند به جای مناقصه رقابتی و برای کاهش پیچیدگی پروژه تصمیم گرفت تا مسئولیت اجرای کل پروژه را به یک شرکت توانمند واگذار کند.

علاوه بر این، با توجه به ارزش استراتژیک میدان گازی گرونینگن و محدوده طرح، شرکت نفت هلند می‌خواست از ذهنیت «بزن در رو» جلوگیری کند؛ زیرا تحقق اهداف تعیین شده برای تولید پیوسته گاز و کاهش هزینه‌های اجرای پروژه نوسازی از اهمیت زیادی برخوردار بود.

یک استنباط این بود که باید نگهداری و تعمیرات جاری نیز بر عهده پیمانکاری باشد که مسئولیت نوسازی را دارد؛ هر چند این فعالیت‌ها می‌توانست در قالب دو موافقت نامه جداگانه انجام پذیرد. از سوی دیگر، باید شرکت نفت هلند و شرکت پیمانکار، سرمایه‌گذاری‌های اختصاصی در خور توجه انجام می‌دادند. بنابراین، شراکت بلندمدت تأمین کننده، بهترین گزینه به نظر می‌رسید.

تشکیل کنسرسیومی برای اجرای پروژه

شرکا براساس تجربه، اندازه و ظرفیت‌های نوآورانه انتخاب شدند. با توجه به نظر شرکت نفت هلند، شرکا برای افزایش توان انجام پروژه، کنسرسیوم‌هایی را تشکیل دادند. لذا از سه کنسرسیوم خواسته شد تا طراحی مفهومی را براساس مرجع و مشخصات کارکردی شرکت نفت هلند انجام دهند. به دلیل داشتن عملکرد بهتر در حوزه‌های کیفیت، هزینه‌ها و رویکرد یکپارچه، این قرارداد براساس مناقصه، به کنسرسیوم استورک جی‌ال‌تی (Stork GLT) واگذار شد.

این کنسرسیوم از پنج شرکت (Stork comprimo, Siemens AG, Stork weson, Delaval stork, Yokogawa) تشکیل می‌شد که به عنوان یک نهاد حقوقی مستقل به ثبت رسید و رئوس اصلی توافقات، مسئولیت‌ها و تعهدات هر یک از شرکا را مشخص می‌کرد. با توجه به ماهیت مکمل بودن شرکا و با هدف تقسیم روشن وظایف، ساختار وظایف به شکلی انتخاب شد که حوزه مسئولیت هر کدام از شرکا مشخص باشد.

ریسک شراکت

مشارکت بین شرکت نفت هلند و استورک جی‌ال‌تی، ریسک زیادی داشت که این ریسک از طریق قراردادهای تفصیلی، تا حد امکان کاهش یافت. این قرارداد به گونه‌ای مهندسی شده‌ بود که انگیزه همکاری شرکت‌های نفت هلند و استورک جی‌ال‌تی را ترغیب کند؛ برای نمونه یک سیستم تشویقی جامع شامل انگیزه‌های خاص در حوزه اهداف عملکردی و خرید اجرا شد و قوانینی به وجود آمد تا منافع ناشی از افزایش کارایی، به طور مساوی میان دو شرکت تقسیم شود. با سازماندهی مشارکت با این روش، شرکت نفت هلند به دنبال ترغیب رفتار مشترک بود.

به عبارت دیگر، شرکت نفت هلند با به‌کارگیری این مدل انگیزشی، قراردادهایی مانند کلید در دست (Turnkey)، قیمت مقطوع (Lump sum) و قرارداد حق الزحمه درصدی (Cost plus) و سیستم ارزیابی عملکرد کارت امتیازی متوازن را کنار گذاشت. این روش‌ها می‌توانستند به مسائلی مانند مدیریت داشبورد و فرهنگ پاداش منجر شوند که برای محیط‌های پرچالش و پیچیده (مانند این پروژه) مناسب نبودند.

استورک جی‌ال‌تی مسئول فنی الزامات عملکردی بود که شرکت نفت هلند تعیین کرده بود و این مسئله فضای بیشتر را برای افزایش کیفیت و ارائه راه‌حل‌های نوآورانه کنسرسیوم فراهم می‌کرد. این موضوع با عادت کاری کارکنان شرکت نفت هلند در مواردی چون داشتن مسئولیت و درگیر شدن در عملیات (Hands-on) در تضاد بود.

به یک دوره گذار نیاز بود تا شرکا به شناخت کامل از هم دست یابند که این دوره به مدت سه سال به طول انجامید. این قرارداد به گونه ای طرح ریزی شده بود که ریسک‌های فنی انجام کار بر عهده کنسرسیوم باشد و منافع بالقوه عملکرد فراتر از انتظار شراکت میان شرکت نفت هلند و کنسرسیوم تقسیم شود.

ساختار شراکت

شرکا از یک ساختار اداره استفاده کردند که طراحی آن برای نظارت بر پیشرفت و مقابله با تعارضات بالقوه مناسب بود. ساختار مدیریت استورک جی‌ال‌تی به صورت ساختار پروژه‌ای طرح‌ریزی شد. هیئت مدیره مشترک (شامل نمایندگانی از شرکت‌های نفت هلند و استورک جی‌ال‌تی) درباره برنامه‌ریزی، بودجه و مسائل دیگر تصمیم می‌گرفت.

مدیران پروژه دو شرکت در کنار هم پروژه را اجرا می‌کردند و پیشرفت کار و مسائل را به هیئت مدیره مشترک گزارش می‌دادند. عنصری مهم در ساختار نظارتی، وجود روابط یک به یک میان مسئولیت‌های تعریف شده شرکت نفت هلند و مالکان فرایندهای کنسرسیوم بود. این زوج‌ها برای تمامی حوزه‌های خاص تشکیل شده و مسئولان برنامه ریزی تعمیرات، پیشرفت، بودجه و اجرای فعالیت‌ها مشخص شدند. مسائل کلان کسب‌وکار نیز در جلسات جداگانه، با حضور مدیران شرکت نفت هلند و استورک جی‌ال‌تی بررسی می‌شد.

مدیریت کنترل و اعتماد در شراکت

با توجه به اینکه ایجاد و حفظ حسن نیت میان شرکت نفت هلند و استورک جی‌ال‌تی، به ویژه در مراحل آغازین پروژه، از اهمیت زیادی برخوردار بود در زمان انجام پروژه، به کنترل و رفتار غیر رسمی توجه زیادی می‌شد. لذا در ابتدای پروژه رویکرد کنترل انتخاب شد.

افراد باید یکدیگر را می‌شناختند و رویه‌های کاری به آن‌ها آموزش داده می‌شد. این اقدامات با افزایش سرمایه رابطه‌ای، به تقویت مشارکت و ترغیب عملکرد کل منجر شد. تیم‌های بین شرکتی برای کار در سطوح عملیاتی‌تر تشکیل شده بودند. براساس برنامه تفصیلی پروژه، وضعیت تکمیل پروژه با استفاده از شاخص‌های عملکردی مهم (کیفیت، بودجه و زمان) ارزیابی و نظارت می‌شد. لذا در حین اجرای پروژه رویکرد کنترل تضعیف شده و رویکرد اعتماد جایگزین گردید.

همکاری و مشارکت میان شرکت نفت هلند و استورک جی‌ال‌تی موفقیت‌آمیز بود. تقريبا، از لحاظ عملکرد، تمامی تأسیسات تولیدی، بر اساس زمان و بودجه تعیین شده، بازسازی و تحویل شد. این همکاری انتظارات زیاد شرکت نفت هلند را نیز تأمین کرد.

منبع : همیار مشاور نویان تیم

پدیدآورنده : دکتر رحمن عابدین زاده نیاسر، الهام محمدی پور

اشتراک گذاری این مطلب در شبکه های اجتماعی :

:.:نظرات کاربران:.:

کد امنیتی